✅ «حَجّةُالاسلام» چیست؟
«حَجّةالاسلام» به اولین حج واجبی گفته میشود که هر مسلمان بالغ، عاقل و مستطیع، در طول عمر خود باید انجام دهد.
در واقع، این حج واجب عُمرهای است که فقط یکبار در عمر بر انسان واجب میشود، و اگر بهدرستی انجام شود، دیگر حج واجب دیگری بر او نیست؛ مگر اینکه دوباره مستطیع شود.
✳️ چه زمانی حج واجب میشود؟
طبق فتوای حضرت آیتالله خامنهای (دامظله)، حج زمانی بر انسان واجب میشود که شرایط «استطاعت» را داشته باشد. استطاعت یعنی:
-
توانایی مالی:
-
هزینه رفت و برگشت تا مکه را داشته باشد
-
-
بتواند در طول سفر، مخارج لازم برای خودش را تأمین کند
-
و هزینهی زندگی خانوادهاش را تا زمان بازگشت فراهم کرده باشد
-
-
توانایی بدنی:
-
باید از نظر جسمی آنقدر سالم باشد که بتواند اعمال حج را خودش انجام دهد
-
یا اگر نمیتواند، بتواند نایب بگیرد (با شرایط خاص)
-
-
امن بودن راه:
-
مسیر سفر به مکه و برگشت باید از نظر امنیتی مشکلی نداشته باشد
-
-
باز بودن مسیر برای اعمال شرعی:
-
باید بتواند با آرامش و بدون مزاحمت، اعمال شرعی حج را انجام دهد
-
اگر این شرایط فراهم بود و فرد حج را انجام داد، آن حج، حَجّةالاسلام او محسوب میشود و دیگر واجب نیست دوباره حج برود، مگر اینکه دوباره استطاعت پیدا کند.
❗اگر قبل از استطاعت حج برود، چه میشود؟
اگر کسی پیش از آنکه مستطیع شود (یعنی قبل از اینکه حج بر او واجب شده باشد) به حج برود، هرچند این حج مستحبی است و ثواب دارد، اما بهجای حج واجب (حجةالاسلام) محسوب نمیشود.
یعنی اگر بعداً شرایط استطاعت پیدا کند، باید دوباره به حج برود تا حجةالاسلامش ادا شود.
⚖️ تفاوت حج واجب (حجةالاسلام) و حج مستحبی:
| ویژگی | حجّةالاسلام | حج مستحبی |
|---|---|---|
| تعداد دفعات | فقط یکبار در طول عمر واجب است | میتواند چندین بار انجام شود |
| شرایط وجوب | نیازمند استطاعت است | اختیاری است، حتی بدون استطاعت |
| نیت | نیت انجام حج واجب | نیت انجام حج مستحب |
🔚 جمعبندی:
حَجّةُالاسلام یعنی اولین حج واجب عمر انسان.
اگر با استطاعت کامل انجام شود، تکلیف شرعی حج را از دوش انسان برمیدارد. اما بدون استطاعت، هرچقدر هم حج برود، باز هم وقتی مستطیع شود، باید حج واجب را انجام دهد.
